Trading plan maken: zo zet je het stap voor stap op

Vraag een trader om zijn trading plan en er komt regelmatig een screenshot van een notitie-app terug: drie regels, en bij de instap staat letterlijk "wachten op een mooie setup". Daar wordt dan maandenlang op gehandeld, waarna de resultaten alle kanten op blijken te gaan.

"Een mooie setup" is geen regel die je kunt volgen of overtreden, en daarmee valt er achteraf ook niets te evalueren. Een trading plan maken begint dan ook niet bij een setup, maar bij beslissingen die je vooraf vastlegt in woorden die geen ruimte laten.

In dit artikel lopen we langs de onderdelen die in zo'n plan horen, de volgorde waarin je ze het makkelijkst opbouwt en de manier waarop je je plan test voordat je er geld op zet. Ook de vraag of dit naast een fulltime baan past komt aan bod, net als de fouten die we het vaakst terugzien in plannen die niet werken.

Maar eerst even scherp krijgen wat een trading plan nou eigenlijk is, want daar gaat het meestal al mis.

Wat is een trading plan precies?

Een trading plan is het complete regelboek voor jouw manier van handelen. Het beschrijft je strategie, je risicomanagement, je handelsmomenten en de manier waarop je je resultaten bijhoudt en evalueert.

Dat is iets anders dan een strategie. Een strategie zegt wanneer je een trade plaatst; een plan zegt daarnaast hoeveel je riskeert, wanneer je stopt, wanneer je achter je scherm zit en wat je doet na een reeks verliezen.

Het verschil met een handelsjournaal is ook belangrijk. Het plan schrijf je vooraf, het journaal vul je achteraf. Samen vormen ze een cirkel: je plan bepaalt wat je doet, je journaal laat zien of je het ook echt gedaan hebt.

Waarom is een trading plan belangrijk?

Een trading plan verplaatst je beslissingen van het moment naar vooraf. Op het moment dat een positie in het rood staat, kijk je naar de markt met heel andere ogen dan op een rustige zondagmiddag. Regels die je rustig hebt opgeschreven, zijn de versie van jezelf die het best nadenkt.

Daarnaast maakt een plan je resultaten meetbaar. Zonder vaste regels weet je na vijftig trades niet of je strategie werkt of dat je vijftig verschillende dingen hebt geprobeerd.

En het geeft rust. Je hoeft niet elke dag opnieuw te bedenken wat je gaat doen; je voert uit wat er staat en evalueert op een vast moment.

Welke onderdelen horen in een trading plan?

Een compleet trading plan bevat deze onderdelen:

1. Je doel en je uitgangspunten: waarom je handelt en met welk geld.
2. De markten en het timeframe waarop je handelt.
3. Je instapregels: welke voorwaarden er moeten gelden voordat je een trade plaatst.
4. Je uitstapregels: waar je stop loss ligt en hoe je je winst neemt.
5. Je risico per trade en hoe je je positiegrootte berekent.
6. Je handelsmomenten: op welke dagen en tijden je naar de markt kijkt.
7. Je stopregels: wanneer je op een dag of in een week stopt met handelen.
8. Je administratie: hoe je elke trade vastlegt en wanneer je evalueert.

Punt 3 verdient daarbij extra aandacht. Een instapregel is pas af als iemand anders er met jouw regels in de hand precies dezelfde trade uit zou halen; zolang er ruimte voor interpretatie in zit, handel je nog steeds op gevoel.

Het risicodeel is het onderdeel dat het vaakst te vaag blijft, terwijl het juist het makkelijkst hard te maken is. Bij FXminds is de 1%-regel de standaard: per trade zet je maximaal één procent van je account op het spel. Je verliezen blijven daarmee klein genoeg om door te kunnen gaan, en je positiegrootte volgt automatisch uit je stop loss in plaats van uit je gevoel van die dag.

Ook de stopregel verdient een eigen zin in je plan. Leg vast na hoeveel verliezen op een dag je de laptop dichtdoet, zodat die beslissing al genomen is voordat je hem nodig hebt.

Hoe maak je een trading plan in stappen?

Begin bij je kaders en werk naar de details toe. Deze volgorde werkt in de praktijk het prettigst.

Stap 1. Bepaal hoeveel tijd je per week hebt en op welke momenten. Die tijd bepaalt je timeframe, niet andersom.

Stap 2. Kies één markt en één timeframe om mee te beginnen. Eén setup die je goed kent levert bruikbaardere data op dan vijf setups die je half kent.

Stap 3. Schrijf je instapregels op in woorden die geen ruimte laten. Toets elke regel: zou iemand anders met jouw regels in de hand precies dezelfde trade plaatsen?

Stap 4. Voeg je uitstap- en risicoregels toe. Stop loss, winstdoel, risico per trade, positiegrootte.

Stap 5. Leg je routine vast. Wanneer kijk je, wat check je voor je begint, wat noteer je na afloop.

Stap 6. Test het plan voordat je er geld op zet. Daarover gaat de volgende sectie.

In de gratis Skool community van FXminds brengen we dit stappenplan tot leven. Je ziet er hoe anderen hun plan hebben opgebouwd en je kunt je eigen versie voorleggen aan traders die deze stappen al doorlopen hebben.

Hoe test je je trading plan?

Je test een trading plan door hem los te laten op historische data voordat je er echt geld op zet. Dat heet backtesten, en het is het verschil tussen denken dat iets werkt en weten hoe het zich gedragen heeft.

Bij FXminds hanteren we daarvoor een duidelijke ondergrens: minimaal 200 trades, of een strategie die getest is over vijf tot vijftien jaar aan historische data. Onder dat aantal zegt een reeks winsten weinig, omdat toeval dan nog een te grote rol speelt.

Let tijdens het backtesten niet alleen op het eindresultaat. Je wilt ook weten hoe lang de langste verliesreeks was en hoe diep je drawdown ging, want dat zijn de momenten waarop je je plan daadwerkelijk moet volgen.

Daarna volgt de forward test op een demo-account of met een klein bedrag dat je kunt missen. Zo merk je of je het plan in de praktijk ook echt uitvoert zoals je hem geschreven hebt.

Welke tools gebruik je voor je trading plan?

Voor het uittekenen van je setups en het backtesten werkt FXminds met TradingView. Daarop teken je je niveaus, bewaar je je grafieken per trade en loop je stap voor stap door historische data heen.

Deze aanbeveling doen we op basis van onze eigen ervaring met TradingView en niet op basis van wie de meeste commissie biedt. Het kost je niks extra om via onze link te starten; je steunt er FXminds mee, zodat we meer mensen kunnen bereiken.

Voor het uitvoeren en voor automatisering gebruiken we MetaTrader 5, en elke trade leggen we vast in een vast journaalformat waarin steeds dezelfde gegevens worden genoteerd. Die drie naast elkaar (chart, uitvoering, logboek) vormen samen je administratie. Wil je hier goed mee starten, dan is de gratis Skool community van FXminds de plek om je eerste vragen te stellen.

Past een trading plan naast een fulltime baan?

Ja, en de tijd hoeft geen bezwaar te zijn. Handmatig handelen op een timeframe van vier uur kost een paar minuten per candle: je kijkt op vaste momenten, voert je checklist uit en gaat verder met je dag. Kies je voor de algoritmische route, dan draait je plan volledig automatisch en zit jouw werk vooral in het bouwen en testen vooraf.

Wat in beide gevallen helpt, is dat je kijkmomenten letterlijk in je plan staan. Niet "als ik tijd heb", maar een moment voor je werk en een moment erna.

Welke fouten maak je het vaakst in je trading plan?

Het vaakst zie je een plan dat te vaag is om te overtreden. Als er geen harde regel staat, kun je ook niet vaststellen dat je ervan bent afgeweken, en dan leer je niets van je handelsjournaal.

Dan is er het plan dat tijdens een verliesreeks wordt omgegooid. Twee tegenvallende weken zeggen weinig over een strategie die over honderden trades is getest, dus leg vast op welk moment je evalueert en hoeveel trades je daarvoor minimaal wilt zien.

En het risicodeel sneuvelt het eerst, juist als een setup goed voelt. Daar helpt een vaste regel: een percentage dat vooraf vastligt, een stop loss die je intikt voordat de positie openstaat, en een bedrag op je account dat je kunt missen.

Tot slot: te veel tegelijk willen. Eén markt, één setup en één timeframe geven je sneller bruikbare data dan een plan dat alles probeert af te dekken.

Veelgestelde vragen over een trading plan maken

Hoe lang moet een trading plan zijn?

Zo lang als nodig is om elke beslissing eenduidig te maken, en niet langer. In de praktijk komen de meeste plannen uit op een paar pagina's: markten, instap, uitstap, risico, routine en evaluatie. Een plan van twintig pagina's wordt zelden gevolgd.

Kun je het trading plan van iemand anders overnemen?

Je kunt een plan van iemand anders als vertrekpunt gebruiken, maar je moet het zelf testen en op je eigen situatie aanpassen. Een plan hangt samen met de tijd die je hebt, de markten waar je toegang toe hebt en het risico dat bij jou past. Backtest het daarom zelf over minimaal 200 trades voordat je ermee aan de slag gaat.

Hoe vaak pas je je trading plan aan?

Op vaste evaluatiemomenten, op basis van data uit je journaal. Veel traders kiezen voor een maandelijkse of kwartaalevaluatie en kijken dan naar een reeks trades in plaats van naar de laatste paar. Aanpassingen die je midden in een reeks verliezen doorvoert, zijn meestal een reactie op emotie en niet op bewijs.

Heb je een trading plan nodig als je algoritmisch handelt?

Ja. Een algoritme is in feite je trading plan in code, dus de regels moeten eerst op papier staan voordat ze geprogrammeerd kunnen worden. Daarnaast heb je regels nodig voor wat je doet als het algoritme buiten de geteste omstandigheden terechtkomt, bijvoorbeeld wanneer je hem uitzet.

Waar begin je als je nog geen enkele regel hebt?

Begin bij je tijd en je risico, want die twee kun je vandaag al vastleggen. Schrijf op wanneer je naar de markt kijkt en hoeveel je per trade maximaal riskeert, en bouw daarna pas je instap- en uitstapregels. Die volgorde voorkomt dat je een strategie kiest die niet in je week past.

Verder leren in de Skool community

Wil je dit meteen omzetten naar jouw eigen plan, begin dan bij de Kluis van FXminds en kies van daaruit je volgende stap.

In de gratis Skool community van FXminds bouw je stap voor stap je eigen trading plan op, test je hem en leer je hem volgen. Je loopt er rond tussen traders die net als jij een baan hebben en dit al doen.

Je kunt er je plan voorleggen, je vragen stellen en feedback krijgen op de regels die je hebt opgeschreven. Dat is meestal het punt waarop een plan van papier naar de praktijk gaat.