Fundamentele analyse van aandelen: hoe werkt het?

Je hebt aandelen in portefeuille en als iemand vraagt waarom, kom je niet verder dan: het leek me een goed bedrijf. Zakt de koers, dan weet je niet of je moet bijkopen of wegwezen, want je hebt nooit opgeschreven wat je het waard vond. Dat is geen beleggen, dat is hopen met een inlogcode.

Fundamentele analyse van aandelen geeft je wel een antwoord op die vraag. Je kijkt dan niet naar de koers van vandaag, maar naar het bedrijf erachter: wat het verdient, wat het bezit en of de prijs op je scherm daarbij past. Zodra je dat een keer hebt opgeschreven, verandert zo'n dip van een schrikmoment in een vraag die je gewoon kunt beantwoorden.

In dit artikel zie je welke cijfers je daarvoor nodig hebt en waar je ze vindt, welke kengetallen steeds terugkomen en waarom één zo'n getal op zichzelf nog weinig betekent. Daarna krijg je twee routes om een analyse op te bouwen en een stappenplan van vier stappen dat naast een baan te doen is.

Ook als je vooral op de valutamarkt kijkt, blijft de denkwijze overeind; verderop lees je kort hoe dat daar uitpakt. En je ziet hoe je toetst of je selectiecriteria standhouden, zodat je niet pas na een jaar ontdekt of ze deugen. Hoeveel tijd dit allemaal kost, komt aan het eind aan bod, en dat valt mee.

Maar eerst even terug naar wat fundamentele analyse eigenlijk is.

Wat is fundamentele analyse van aandelen?

Fundamentele analyse is onderzoek naar de onderliggende waarde van een bedrijf. Je leest de financiële verslagen, je kijkt naar de markt waarin het bedrijf opereert en je weegt mee wat de economie doet. Uit die informatie vorm je een beeld van wat het bedrijf waard is.

Die waarde zet je naast de beurskoers. Het verschil tussen beide is waar een fundamentele belegger zijn beslissing op baseert.

De aanpak kijkt vooral naar de langere termijn. Cijfers van een bedrijf veranderen per kwartaal, niet per minuut, dus een fundamentele analyse gaat meestal over maanden of jaren in plaats van over de handelsdag van morgen.

Wat is het verschil met technische analyse?

Fundamentele analyse kijkt naar het bedrijf, technische analyse kijkt naar de grafiek. Dat is het hele verschil in één zin.

Bij technische analyse gebruik je koersdata: prijsbewegingen, patronen, steun- en weerstandsniveaus en indicatoren. De vraag is wat de prijs doet en waar kopers en verkopers eerder actief werden. Bij fundamentele analyse is de vraag wat het bedrijf verdient en of de prijs daarbij past.

De twee sluiten elkaar niet uit. Veel traders gebruiken fundamentele analyse om te bepalen wát ze willen kopen en technische analyse om te bepalen wanneer ze instappen en waar hun stop loss komt te liggen.

Welke gegevens gebruik je bij fundamentele analyse?

De basis zijn de financiële verslagen die beursgenoteerde bedrijven publiceren. Daar zitten drie overzichten in die samen het verhaal vertellen. Drie overzichten, drie vragen: wat verdiende het bedrijf, wat bezit het, en kwam dat geld ook echt binnen?

De winst-en-verliesrekening laat zien wat er binnenkwam en wat eraf ging. Omzet, kosten, en wat er onder de streep overblijft. Hier zie je of een bedrijf groeit en of die groei ook winst oplevert.

De balans is een momentopname van bezittingen en schulden. Wat heeft het bedrijf in huis, wat is er geleend, en hoeveel eigen vermogen blijft er over. Een bedrijf dat groeit maar zijn schulden sneller ziet oplopen dan zijn winst, is een ander verhaal dan een bedrijf dat groeit uit eigen middelen.

Het kasstroomoverzicht laat zien hoeveel geld er daadwerkelijk binnenkwam en wegging. Winst is een boekhoudkundig begrip, kasstroom is geld dat beweegt. Veel analisten hechten juist daarom waarde aan dit overzicht.

Daarnaast kijk je naar de omgeving: de sector, de concurrenten, de rentestand, de inflatie en de regelgeving waar het bedrijf mee te maken heeft. Een sterk bedrijf in een krimpende markt is iets anders dan een sterk bedrijf in een groeiende markt.

Welke kengetallen komen het vaakst terug?

Kengetallen, of ratio's, zijn verhoudingen die je uit de verslagen haalt om bedrijven vergelijkbaar te maken. Deze kom je het vaakst tegen.

De koers-winstverhouding zet de koers af tegen de winst per aandeel. Hiermee vergelijk je hoe duur een aandeel is ten opzichte van wat het bedrijf verdient.

De koers-boekwaardeverhouding vergelijkt de koers met het eigen vermogen per aandeel. Die wordt vooral gebruikt bij bedrijven met veel bezittingen op de balans.

Het dividendrendement laat zien welk deel van de koers als dividend wordt uitgekeerd. De schuldgraad vergelijkt vreemd vermogen met eigen vermogen en zegt iets over hoe kwetsbaar een bedrijf is als de rente stijgt.

En dan zijn er nog de marges: de winstmarge laat zien hoeveel er van elke euro omzet overblijft, en het rendement op eigen vermogen laat zien hoe efficiënt het bedrijf met het geld van aandeelhouders omgaat.

Eén ratio op zichzelf zegt weinig. Je vergelijkt een bedrijf met zijn eigen cijfers van vorige jaren en met andere bedrijven in dezelfde sector. Een ratio die in de ene sector normaal is, kan in de andere sector opvallen.

Hoe pak je zo'n analyse aan: top-down of bottom-up?

Er zijn twee gangbare routes. Bij top-down begin je groot en werk je naar beneden: eerst de economie, dan de sector, dan het bedrijf. Bij bottom-up begin je bij het bedrijf zelf en kijk je pas daarna of de omgeving meezit.

Top-down werkt goed als je verwacht dat macro-economische ontwikkelingen de doorslag geven, bijvoorbeeld bij rentegevoelige sectoren. Bottom-up werkt goed als je op zoek bent naar individuele bedrijven die om hun eigen redenen interessant zijn.

Beide routes eindigen op dezelfde plek: een onderbouwd oordeel over wat je denkt dat het aandeel waard is, en waarom.

Werkt fundamentele analyse ook op de valutamarkt?

Ja, met andere data. Een valuta heeft geen jaarverslag, dus daar kijk je naar de economie achter de munt: rentebesluiten van centrale banken, inflatiecijfers, werkgelegenheidsdata en groeicijfers. Die staan aangekondigd op de economische kalender, zodat je vooraf weet wanneer er beweging kan komen.

Het principe blijft gelijk: je vormt een beeld van de onderliggende kracht en legt dat naast wat de prijs nu doet. Wil je die kant verder uitdiepen, lees dan ons artikel over fundamentele analyse op de valutamarkt.

Hoe begin je met fundamentele analyse van aandelen?

In vier stappen, en je kunt ze allemaal naast een baan doen.

1. Kies een handvol bedrijven uit één sector die je begrijpt.
2. Lees per bedrijf het laatste jaarverslag en noteer steeds dezelfde kerngegevens.
3. Reken dezelfde ratio's uit voor alle bedrijven, zodat je appels met appels vergelijkt.
4. Schrijf je conclusie op voordat je iets doet, inclusief waarom je het vindt.

Die eerste stap is belangrijker dan hij lijkt. Een jaarverslag van een bedrijf waarvan je het verdienmodel niet snapt, levert cijfers op zonder betekenis. Begin dus bij een sector waar je uit je werk of je dagelijks leven al iets van weet.

Stap twee en drie vragen vooral consistentie. Gebruik voor elk bedrijf hetzelfde lijstje, in dezelfde volgorde. Zo zie je verschillen die je anders zou missen, en bouw je in een paar weken een eigen overzicht op.

Stap vier is het verschil tussen een analyse en een onderbuikgevoel. Door je redenering op te schrijven kun je er later op terugkijken en zien of je aanname klopte. Precies daarvoor houd je een logboek bij.

Voor het volgen van koersen, het vastleggen van je analyses en het bijhouden van je posities werkt FXminds met TradingView en MetaTrader 5. Wil je het stappenplan hierboven in de praktijk zien, dan is de gratis Skool community van FXminds een goede plek om te starten: daar voeren anderen het al uit en kun je meekijken.

Deze aanbeveling doen we op basis van onze eigen ervaring met TradingView en niet op basis van wie de meeste commissie biedt. Het kost je niks extra om via onze link te starten; je steunt er FXminds mee, zodat we meer mensen kunnen bereiken.

Hoe weet je of je aanpak standhoudt?

Door hem te testen voordat je er echt geld op zet. Bij FXminds is dat een vaste stap: een plan wordt getest over minimaal 200 trades, of over 5 tot 15 jaar aan historische data, zodat je weet hoe het zich gedraagt in verschillende marktomstandigheden en niet alleen in de periode die je toevallig meemaakte.

Bij fundamentele analyse test je niet zozeer losse instapsignalen, maar je selectiecriteria. Welke eigenschappen moest een bedrijf hebben voordat je het op je lijst zette, en hoe hadden die selecties het in het verleden gedaan? Dat dwingt je om je criteria vooraf op te schrijven in plaats van achteraf.

Daarnaast hoort er risicomanagement bij. De 1%-regel is de standaard die we hanteren: per positie riskeer je maximaal één procent van je rekening. Zo blijft een reeks tegenvallers een reeks tegenvallers en geen probleem. Daar hoort bij dat je start met geld dat je kunt missen. Meer daarover lees je bij risicomanagement en backtesten.

Hoeveel tijd kost dit naast een baan?

Minder dan de meeste mensen denken, omdat fundamentele gegevens niet per minuut veranderen. Een jaarverslag verschijnt een paar keer per jaar, dus je analyse kan op een avond of in het weekend.

Handmatig handelen vraagt daarna een paar minuten per vier uur, omdat je alleen op vaste momenten kijkt. Kies je voor de algoritmische route, dan draait de uitvoering volledig automatisch en blijft alleen het onderzoek over. De tijd hoeft dus geen bezwaar te zijn; het gaat erom dat je vaste momenten kiest en je daaraan houdt.

Veelgestelde vragen over fundamentele analyse van aandelen

Wat is het verschil tussen fundamentele en technische analyse?

Fundamentele analyse beoordeelt het bedrijf achter het aandeel aan de hand van cijfers zoals omzet, winst, schulden en kasstroom. Technische analyse beoordeelt de grafiek: prijsbewegingen, patronen en niveaus. De eerste zegt iets over wat je koopt, de tweede vooral over wanneer.

Welke ratio's gebruik je bij fundamentele analyse van aandelen?

De meest gebruikte zijn de koers-winstverhouding, de koers-boekwaardeverhouding, het dividendrendement, de schuldgraad, de winstmarge en het rendement op eigen vermogen. Ze zeggen pas iets als je ze vergelijkt met eerdere jaren van hetzelfde bedrijf en met concurrenten in dezelfde sector.

Kun je fundamentele analyse ook gebruiken voor forex?

Ja. In plaats van jaarverslagen gebruik je dan rentebesluiten, inflatiecijfers, werkgelegenheidsdata en groeicijfers van de economie achter een munt. Die staan aangekondigd op de economische kalender.

Heb je veel kennis van boekhouden nodig om te beginnen?

Nee, je hebt vooral een vast lijstje nodig. Als je per bedrijf steeds dezelfde gegevens opzoekt en dezelfde ratio's uitrekent, leer je de verslagen vanzelf lezen. De begrippen die je tegenkomt kun je per stuk opzoeken.

Is fundamentele analyse geschikt voor de korte termijn?

Meestal niet als enige basis. Bedrijfscijfers veranderen per kwartaal, dus de aanpak past beter bij posities die je langer aanhoudt. Voor kortere trades combineren veel traders fundamentele richting met technische instapregels.

Verder leren in de Skool community

In de gratis Skool community van FXminds bouw je stap voor stap je eigen strategie op, test je hem en leer je hem volgen. Je zit er tussen traders die net als jij een baan hebben en die dit al doen, dus je kunt zien hoe zij hun analyse en hun vaste momenten hebben ingericht.

Je stelt er je vragen en je krijgt er feedback op wat je hebt gemaakt. Dat is vaak het verschil tussen een analyse die in een map blijft liggen en een werkwijze waar je op terug kunt vallen.