Hoe werkt de beurs?

Je zit 's avonds op de bank en het nieuws zegt dat de AEX met zoveel procent is gezakt. Je knikt mee, want je snapt dat zakken slecht is. Maar als iemand je zou vragen waar dat getal precies vandaan komt, wie het bepaalt en waarom het de hele dag beweegt, dan heb je eerlijk gezegd geen idee.

Dat is niet gek, want hoe de beurs werkt wordt zelden ergens rustig uitgelegd. Je hoort steeds de uitkomst, de koers ging omhoog of omlaag, maar niet wat eronder zit: wie er van wie koopt, hoe die prijs ontstaat en wat je nodig hebt om er zelf bij te komen.

In dit artikel lopen we dat van voor naar achter door. Wat de beurs precies is, hoe een koers tot stand komt, wie er handelen, wat een broker voor je doet, welke ordertypes je in de praktijk nodig hebt en hoe je vooraf vastlegt wat een trade je maximaal mag kosten. Onderweg wordt ook duidelijk waarom er traders zijn met een fulltime baan die maar een paar minuten per dag naar hun scherm kijken.

Maar eerst even terug naar de basis.

Wat is de beurs precies?

De beurs is een plek waar effecten verhandeld worden onder vaste regels en onder toezicht. Vroeger was dat een fysieke handelsvloer, tegenwoordig is het vrijwel overal een elektronisch systeem dat koop- en verkooporders aan elkaar koppelt.

Nederland heeft Euronext Amsterdam, de effectenbeurs van Amsterdam en onderdeel van de Europese beursgroep Euronext. In de Verenigde Staten zijn de New York Stock Exchange en Nasdaq de bekendste. Elke beurs heeft eigen handelsuren, eigen noteringsregels en eigen bedrijven die er genoteerd staan.

Een bedrijf gaat naar de beurs om kapitaal op te halen. Het verkoopt een deel van zichzelf in de vorm van aandelen en krijgt daar geld voor terug, geld waarmee het kan investeren. Wie zo'n aandeel koopt, bezit een klein stukje van dat bedrijf.

Daarnaast zie je overal indices voorbijkomen. Een index is een mandje van meerdere aandelen samen, zodat je in één getal ziet hoe een hele markt het doet. De AEX is zo'n index en geldt als de belangrijkste graadmeter van Euronext Amsterdam.

Hoe komt een koers tot stand?

Een koers is simpelweg de prijs waarvoor de laatste transactie is gedaan. Dat getal verandert zodra er een nieuwe koop en verkoop aan elkaar gekoppeld worden.

In het handelssysteem staat aan de ene kant een rij kopers met hun maximumprijs, en aan de andere kant een rij verkopers met hun minimumprijs. Dat heet het orderboek. Zodra die twee elkaar raken, is er een deal en zie je een nieuwe koers op je scherm.

Vergelijk het met een markt waar iemand met kratten appels staat. Komen er veel mensen op af, dan hoeft hij zijn prijs niet te verlagen. Blijft het leeg, dan zakt de prijs vanzelf tot iemand wel wil kopen.

Het verschil tussen de hoogste koopprijs en de laagste verkoopprijs heet de spread. Hoe meer handel er in een product zit, hoe kleiner die spread meestal is.

Wie handelen er op de beurs?

Op de beurs handelen grofweg vier groepen door elkaar heen:

• Grote instellingen zoals pensioenfondsen en verzekeraars.
• Beleggingsfondsen en banken.
• Market makers: partijen die doorlopend een koop- en een verkoopprijs afgeven, zodat er iemand aan de andere kant van jouw order staat.
• Particuliere beleggers en traders.

Die eerste groepen bewegen de grootste volumes en bepalen daarmee een groot deel van de richting. Dat is geen nadeel voor een particulier: juist doordat er zoveel partijen tegelijk handelen, staan er in de grote markten doorlopend koersen en kun je tijdens de handelsuren vlot in- en uitstappen.

Het verschil tussen beleggen en traden zit vooral in de tijdshorizon. Een belegger koopt iets om het jaren vast te houden, een trader zoekt bewegingen over dagen of weken en werkt met vooraf vastgelegde regels voor instappen en uitstappen. We hebben het verschil uitgebreider uitgewerkt in ons artikel over beleggen of traden.

Wat doet een broker precies?

Een broker is de tussenpersoon die jouw order naar de markt brengt. Als particulier kun je niet rechtstreeks op een beurs handelen, dus open je een rekening bij een broker die wel toegang heeft.

Die broker geeft je een handelsplatform, voert je orders uit en bewaart je posities. Daar staat een vergoeding tegenover, meestal in de vorm van commissie of een opslag op de spread.

Belangrijk bij het kiezen van een broker is of hij onder toezicht staat van een erkende toezichthouder, hoe de kosten zijn opgebouwd en hoe je geld wordt aangehouden. Neem daar rustig de tijd voor, want dit is de partij waar je geld straks staat. Lees meer over waar je op let bij het kiezen van een broker.

Welke ordertypes zijn er?

Je hebt er in de praktijk maar een paar nodig. Dit zijn de belangrijkste ordertypes:

1. Marktorder: je koopt of verkoopt direct tegen de koers die op dat moment beschikbaar is.
2. Limietorder: je geeft aan tegen welke prijs je maximaal wilt kopen of minimaal wilt verkopen, en de order wordt pas uitgevoerd als de markt daar komt.
3. Stop loss: een order die je positie sluit als de koers tegen je in loopt tot een vooraf bepaald niveau.
4. Take profit: een order die je positie sluit zodra je doelprijs is bereikt.

Die laatste twee zijn de reden dat je niet de hele dag op je scherm hoeft te kijken. Je legt vooraf vast waar je eruit stapt, zowel bij winst als bij verlies, en het platform voert dat voor je uit. Meer hierover lees je in ons artikel over de stop loss.

Waarom beweegt de beurs op en neer?

Koersen bewegen omdat de verwachtingen van kopers en verkopers continu veranderen. Nieuwe informatie komt binnen en iedereen past zijn prijs aan.

Denk aan kwartaalcijfers van bedrijven, rentebesluiten van centrale banken, inflatiecijfers, geopolitiek nieuws en cijfers over de arbeidsmarkt. Zulke gebeurtenissen staan grotendeels vooraf in een economische kalender, zodat je weet wanneer er beweging te verwachten is.

Daarnaast speelt gedrag een rol. Mensen kopen bij optimisme en verkopen bij angst, en dat versterkt bewegingen vaak nog wat extra. Precies daarom werken traders met vaste regels: die regels nemen de beslissing voor je op het moment dat het in je hoofd rumoerig wordt.

Wat is het verschil tussen de aandelenbeurs en de valutamarkt?

De aandelenbeurs is een centrale marktplaats met vaste handelsuren. De valutamarkt, ook wel forex genoemd, is dat niet: daar handelen banken en brokers rechtstreeks met elkaar in een netwerk zonder centrale beurs.

Dat heeft twee praktische gevolgen. De valutamarkt is op werkdagen vrijwel continu open, en je handelt er in paren, zoals de euro tegen de dollar. Je koopt de ene valuta en verkoopt tegelijk de andere.

Voor wie overdag werkt is die ruimere openstelling prettig, omdat je analyse ook 's avonds kunt doen. Wil je het verschil uitgebreider lezen, kijk dan bij de uitleg over de forexmarkt.

Kun je de beurs combineren met een fulltime baan?

Ja, en de tijd hoeft geen bezwaar te zijn. Bij FXminds zien we twee routes die allebei naast een baan passen.

Handmatig handelen kost een paar minuten per vier uur. Je werkt met candles van vier uur en kijkt op vaste momenten, bijvoorbeeld voor het werk en 's avonds. Tussendoor hoef je niets te doen, want je stop loss en take profit staan al in de markt.

Algoritmisch handelen gaat nog een stap verder: je regels staan in software en die voert ze automatisch uit terwijl jij aan het werk bent. Wat jij doet is de strategie bouwen, testen en af en toe controleren.

Hoe begin je stap voor stap?

Bij FXminds houden we deze volgorde aan:

1. Leer de basis: wat een koers is, hoe een order werkt en welke producten er zijn.
2. Kies een broker die onder toezicht staat en open eerst een demorekening.
3. Zet je grafieken op. FXminds werkt met TradingView voor analyse en MetaTrader 5 voor uitvoering.
4. Schrijf je strategie uit als regels: wanneer je instapt, waar je stop loss staat en wanneer je eruit gaat.
5. Backtest die regels: je laat ze los op koersen uit het verleden om te zien hoe ze het zouden hebben gedaan. Doe dat over minimaal 200 trades, of over vijf tot vijftien jaar aan historische data.
6. Begin klein, met geld dat je kunt missen, en houd je aan de 1%-regel: niet meer dan één procent van je kapitaal risico per trade.
7. Leg elke trade vast in een journal: instap, stop loss, uitkomst en wat je deed.

Dat stappenplan lezen is één ding, het uitvoeren is een ander. In de gratis Skool community van FXminds brengen we deze stappen tot leven en zitten traders die er al middenin zitten. Dat is een prettige plek om goed te starten.

Hoe houd je het risico beheersbaar?

Met vaste regels die je vóór de trade vastlegt. De beurs beweegt nu eenmaal twee kanten op, en je kunt geld verliezen, dus bepaal je vooraf hoeveel een trade je maximaal mag kosten.

De 1%-regel is daarbij de standaard die FXminds aanhoudt. Je bepaalt per trade de afstand tot je stop loss, en je positiegrootte volgt daaruit, zodat één verliesgevende trade je rekening maximaal één procent kost.

Daarnaast helpt het om te starten met geld dat je kunt missen en om je strategie eerst grondig te testen. Wie zijn regels over honderden trades heeft gezien, weet wat normaal is en raakt niet van slag bij een reeks verliezen. Verder lezen kan in ons artikel over risicomanagement.

Veelgestelde vragen over hoe de beurs werkt

Hoe werkt de beurs in het kort?

De beurs koppelt kopers en verkopers van financiële producten aan elkaar via een elektronisch orderboek. De koers is de prijs van de laatste transactie en beweegt mee met vraag en aanbod. Als particulier handel je er via een broker, die jouw orders doorstuurt naar de markt.

Heb je veel geld nodig om op de beurs te beginnen?

Nee. Bij de meeste brokers kun je met een klein bedrag starten, en met een demorekening handel je zelfs zonder eigen geld. Belangrijker dan de startsom is dat je begint met geld dat je kunt missen en dat je per trade een vast, klein deel van je kapitaal riskeert.

Waarom gaat de beurs soms hard omlaag?

Omdat verwachtingen snel kunnen omslaan. Tegenvallende economische cijfers, een rentebesluit of onverwacht nieuws kan ervoor zorgen dat veel partijen tegelijk willen verkopen, waardoor er op dat moment meer aanbod dan vraag is. Wie met een vooraf ingestelde stop loss werkt, heeft dan al vastgelegd waar hij uitstapt.

Wat is het verschil tussen beleggen en traden?

Beleggen is kopen om lang vast te houden en te profiteren van groei op termijn. Traden is korter van aard: je zoekt bewegingen over dagen of weken en werkt met vaste regels voor instappen en uitstappen. Allebei gebeuren ze op dezelfde markten, alleen met een andere horizon.

Kun je de beurs volgen als je overdag werkt?

Ja. Wie handmatig handelt op grafieken van vier uur, kijkt een paar minuten per vier uur op vaste momenten en laat stop loss en take profit het werk doen. Wie algoritmisch handelt, laat de uitvoering volledig over aan software.

Verder leren in de Skool community

In de gratis Skool community van FXminds zit je tussen traders die net als jij een baan hebben en dit er gewoon naast doen. Je kunt er je vragen stellen over alles wat je hierboven hebt gelezen, van orderboek tot stop loss. Dat gaat een stuk sneller dan alles in je eentje uitzoeken.

Wil je alles op één plek bij elkaar? Kijk dan ook even in de Kluis.

Deze aanbeveling doen we op basis van onze eigen ervaring met TradingView en niet op basis van wie de meeste commissie biedt. Het kost je niks extra om via onze link te starten; je steunt er FXminds mee, zodat we meer mensen kunnen bereiken.